Noorderlicht

Het noorderlicht ontleent zijn naam aan Aurora, de Romeinse godin van de dageraad, en aan Boreas, het Griekse woord voor de noordenwind. Het ontstaat wanneer deeltjes die door de zonnewind vanuit de zon worden meegevoerd, in contact komen met het magnetisch veld van de aarde en gassen hoog in de atmosfeer doen gloeien. De gebruikelijke kleur is groen, soms met paarse of roze randjes.

IJsland ligt dicht bij de poolcirkel, binnen de ovale band waar het noorderlicht het vaakst te zien is. Het noorderlicht is daar ook in de zomer aanwezig, maar de nachten zijn te helder om het te kunnen waarnemen. Van september tot april zijn de nachten lang en donker genoeg, en men zegt vaak dat de activiteit rond de equinoxen in september en maart een hoogtepunt bereikt.

In het IJslands worden de lichten „norðurljós“ genoemd. Op een nacht met sterke activiteit zijn ze zelfs boven Reykjavík zelf te zien, vanaf plaatsen zoals de Grótta-vuurtoren aan het uiteinde van Seltjarnarnes of de heuvel bij Öskjuhlíð. Straatverlichting doet de zwakkere verschijnselen nog steeds verbleken; daarom trekken excursies het platteland in. Daar, zonder licht op de grond, steekt zelfs een zwakke aurora af tegen de sterren.

De rondleidingen vertrekken ’s avonds vanuit Reykjavík en duren doorgaans ongeveer vier uur, maar op een gunstige avond kan dit langer duren. De gids bekijkt de weersvoorspelling voordat u vertrekt en kiest een richting, waarbij hij onderweg soms van plan verandert om een opening in de bewolking te volgen.

Zodra u stopt, stapt u de duisternis in en wacht u af. Het schouwspel komt en gaat: een vage boog kan een half uur lang aan de horizon blijven hangen, om vervolgens feller te worden en binnen enkele minuten over de hemel te trekken. Sommige nachten levert het helemaal niets op. Veel tours serveren warme chocolademelk en IJslandse gebakjes terwijl u wacht, lenen dekens of handwarmers uit en maken foto’s van u onder het noorderlicht.

Voor het blote oog kan een zwakke aurora eruitzien als een lichtgrijze wolk. Een camera legt vaak meer kleur vast dan u zelf ziet, dus beoordeel de hemel niet alleen aan de hand van uw telefoonscherm. Gebruik voor uw eigen foto’s de nachtmodus en laat de telefoon op iets stabiels rusten, of neem een klein statief mee. Zet dit alvast klaar voordat u vertrekt, want het is lastig om de instellingen met koude vingers aan te passen.

Mocht het noorderlicht niet te zien zijn, dan bieden veel organisatoren een gratis herkansing aan of kunt u de tour op een andere avond opnieuw boeken. De voorwaarden variëren, dus controleer de voorwaarden voordat u boekt en plan de tour vroeg in uw verblijf, zodat er tijd is om nog een keer te gaan.

Het seizoen loopt van september tot april. In december en januari zijn de nachten het langst. September, oktober en maart brengen milder weer met zich mee en vaak is er rond de equinoxen sprake van sterke activiteit.

Het noorderlicht is meestal actief tussen 22.00 en 02.00 uur, maar het kan op elk moment verschijnen zodra het donker is. Een heldere hemel is belangrijker dan een hoge activiteitsindex. Een heldere maan maakt vage verschijnselen moeilijker waarneembaar, hoewel deze het landschap ook verlicht voor foto’s.

Het IJslandse Weerbureau publiceert een aurora-voorspelling op vedur.is. Hierin wordt de verwachte activiteit om middernacht weergegeven op een schaal van 0 tot 9, samen met een kaart van de bewolking boven IJsland en de tijden van duisternis en maansopkomst voor Reykjavík. Zelfs een waarde van 2 of 3 kan al een prachtig schouwspel opleveren als de hemel helder is.